DEĞERLERİMİZLE VARIZ

Sevgi, hayatımızın en temel ve en güçlü duygusudur. Ailemize duyduğumuz sevgi, bize güven verir. Arkadaşımıza gösterdiğimiz sevgi, onu değerli hissettirir. Hatta sevgi dolu bir bakış, bir gülümseme bile bazen kelimelerden daha çok şey anlatabilir. Okulda sevgi, öğretmenimize ve arkadaşlarımıza karşı nazik olmamızı, birbirimize destek olmamızı sağlar. Okul bahçesinde koştururken bir arkadaşımız düştüğünde ona yardım etmek, zorlandığı bir ödevde elinden tutmak hep sevginin bir göstergesidir. Evde anne ve babamızın bize gösterdiği sevgi, bizi korur, kollar ve hayatta daha cesur olmamızı sağlar. Onların bizi dinlemesi, anlamaya çalışması, bize öğütler vermesi hep bu sevginin bir parçasıdır. Sevgi, sadece insanlara karşı değil, hayvanlara, doğaya karşı da duyulabilir. Bir sokak hayvanına mama vermek, bir çiçeği sulamak da sevginin güzel örneklerindendir.

Sevgi örnekleri:

• Annenizin/Babanızın size hediye aldığı bir oyuncak için ona sarılmak.


• Arkadaşınız üzgün olduğunda onu teselli etmek için yanına oturmak.


• Evdeki evcil hayvanınızı sevgiyle okşamak ve onunla oynamak.


• Yardım istediğinizde öğretmeninize gülümseyerek teşekkür etmek.

Saygı, başkalarının kim olduğunu, ne düşündüğünü, ne hissettiğini ve ne istediğini önemsemektir. Tıpkı bir kralın tahtına saygı duyduğumuz gibi, her insanın da kendine has bir değeri vardır ve ona saygı göstermeliyiz. Büyüklere karşı saygılı olmak, onların deneyimlerinden ders çıkarmamızı sağlar. Onların sözlerini dinlemek, onlara "siz" diye hitap etmek saygının en güzel göstergelerindendir. Ama saygı sadece büyüklere değil, tüm insanlara gösterilmelidir. Bir arkadaşımızın fikrini söylemesine izin vermek, onun sözünü kesmemek, hatta onunla aynı fikirde olmasak bile onu anlamaya çalışmak saygıdır. Okulda, farklılıkları olan arkadaşlarımıza karşı da saygılı olmalıyız. Belki biri farklı bir dil konuşuyordur, belki farklı bir oyunu seviyordur. Önemli olan, hepimizin birer insan olduğumuzu ve herkesin saygıyı hak ettiğini bilmektir. Kendi eşyalarımıza ve okuldaki ortak alanlara saygı göstermek de önemlidir. Sınıfımızı, oyuncaklarımızı, kitaplarımızı temiz tutmak, onlara zarar vermemek de birer saygı örneğidir.

Saygı gösteren davranışlar:

• Bir büyüğünüzle konuşurken gözlerinin içine bakmak ve dikkatle dinlemek.


• Öğretmeninizin sözünü bitirmesini bekleyip sonra konuşmak.


• Bir arkadaşınızın oyuncağını izinsiz almamak.


• Toplu taşımada yaşlılara yer vermek.

Dürüstlük, tıpkı güneş gibi her şeyi aydınlatan, hiçbir şeyi gizlemeyen bir değerdir. Yalan söylemek, başlangıçta işleri kolaylaştırıyor gibi görünse de, uzun vadede hem kendimize hem de başkalarına zarar verir. Dürüst insanlar, söyledikleriyle yaptıkları birbirine uyan insanlardır. Bir hata yaptığınızda, hemen korkmak yerine durumu doğru bir şekilde anlatmak dürüstlüktür. Örneğin, yanlışlıkla bir bardağı kırdığınızda, bunu saklamaya çalışmak yerine "Anneciğim, yanlışlıkla bardağı düşürdüm, çok üzgünüm" demek dürüstlük olur. Bu, hem annenizle aranızdaki güveni korur hem de hatanızdan ders çıkarmanızı sağlar. Verdiğimiz sözleri tutmak da dürüstlüğün bir parçasıdır. "Akşam sana oyuncak bisikletimi vereceğim" dediğimizde, o sözümüzü yerine getirmeliyiz. Bu, hem karşımızdaki kişiyi mutlu eder hem de bizim güvenilir biri olduğumuzu gösterir. Dürüstlük, uzun vadede her zaman kazanır, çünkü insanlar dürüst kişilere daha çok güvenir ve onları daha çok sever.

Dürüstlük ile ilgili davranışlar:

• Sınavda kopya çekmemek.


• Yaptığın bir yanlışı saklamak yerine doğruyu söylemek.


• Arkadaşına verdiğin bir sözü yerine getirmek.


• Oyunu kaybedince hile yapmış gibi davranmamak, sonucu kabullenmek.

Yardımseverlik, kalbimizin iyilikle dolup taşması ve bu iyilikleri etrafımızla paylaşmamızdır. Birisi zor durumda olduğunda ona yardım eli uzatmak, dünyayı daha güzel bir yer yapar. Okulda, bir arkadaşın kalemini veya silgisini unuttuğunda ona kendi eşyalarından vermen, yardımseverliğin en basit ama en etkili örneklerindendir. Yaşlı bir teyzenin elindeki ağır poşetleri taşımasına yardım etmek, bir kedi yavrusu yolda kalmışsa onu güvenli bir yere götürmek, trafik ışıklarında beklerken yaşlı bir amcaya yol vermek de yardımseverliktir. Yardımseverlik, başkalarının sorunlarını kendi sorunumuz gibi görmeyi ve onlara destek olmayı öğretir. Bu davranış, hem yardım ettiğimiz kişiyi mutlu eder hem de bize tarifsiz bir huzur verir. Unutmayın, yardım etmek sadece büyük işler yapmakla olmaz. Küçük bir iyilik bile kocaman bir fark yaratabilir.

Yardımseverlik örnekleri:

• Okulda bir arkadaşının çantasının fermuarı bozuksa ona yardım etmek.


• Sokakta bir ekmek kırıntısı bulduğunda kuşlar için kenara koymak.


• Bir projede zorlanan arkadaşına dersini anlatarak yardımcı olmak.


• İhtiyaç sahipleri için toplanan yardım kolilerine oyuncak veya kıyafet bağışlamak.

Sorumluluk, bize verilen görevleri yerine getirmektir. Tıpkı bir oyunun kurallarını bilip ona uymak gibi, hayatın da kuralları vardır ve bu kurallara uymak sorumluluktur. En küçük sorumluluklarımızdan biri, kendi odamızı toplamak, oyuncaklarımızı yerli yerine koymaktır. Bu, hem odamızın düzenli olmasını sağlar hem de aile büyüklerimize destek olduğumuzu gösterir. Okula zamanında gelmek, derslere katılmak, ödevlerimizi yapmak da en önemli sorumluluklarımızdandır. Bu, hem bilgimizi artırır hem de öğretmenlerimize saygı gösterdiğimizi belli eder. Okul eşyalarımızı düzenli tutmak, çantasına eşyalarını eksiksiz hazırlamak da birer sorumluluk örneğidir. Sorumluluk sahibi olmak, bize güvenilir olduğumuzu hissettirir ve kendimize olan inancımızı artırır. Büyük sorumluluklar almak için önce küçük sorumluluklarımızı yerine getirmeyi öğrenmeliyiz.

Sorumluluk üstlenme davranışları:

• Okuldan geldiğinde çantanı boşaltıp derslerine hazırlanmak.


• Odandaki oyuncaklarını ve eşyalarını toplamak.


• Verilen bir görevi (örneğin sınıf panosuna bir şey asmak) verilen sürede tamamlamak.


• Kendi yemeğini bitirdikten sonra tabağını masadan kaldırmak.

Hoşgörü, dünyadaki tüm farklılıkları kabullenmektir. Tıpkı bir gökkuşağındaki renklerin her birinin kendine özgü güzelliği olması gibi, insanların da farklılıkları vardır. Kimisi farklı diller konuşur, kimisi farklı oyunlar oynamayı sever, kimisi farklı renkte giyinir. Hoşgörülü olmak, bu farklılıkları yadırgamadan, hatta onları zenginlik olarak görmektir. Bir arkadaşınızın sizden farklı bir görüşü olabilir. Bu onunla tartışmak yerine, onu dinlemek ve anlamaya çalışmak hoşgörüdür. Okulda, herkesin farklı yetenekleri olabilir. Biri resimde çok iyidir, diğeri matematikte. Bu farklılıkları kıyaslamak yerine, herkesin kendi gücünü takdir etmek hoşgörüdür. Hoşgörü, empati kurmayı gerektirir. Yani, kendimizi başkasının yerine koyarak onun neler hissettiğini anlamaya çalışmak. Hoşgörü, dünyadaki barışın temelidir. Eğer birbirimize hoşgörüyle yaklaşırsak, anlaşmazlıklar azalır ve herkes daha mutlu olur.

Hoşgörülü yaklaşımlar:

• Farklı bir ülkeden gelen arkadaşının dilini veya geleneklerini merak edip öğrenmeye çalışmak.


• Senden farklı düşünen bir arkadaşını sabırla dinlemek.


• Bir oyunda yenildiğinde rakibini tebrik etmek.


• Birinin hata yapmasına rağmen ona anlayış göstermek.

Adalet, en basit tanımıyla herkese eşit ve hakkaniyetli davranmaktır. Tıpkı bir terazi gibi, adaletin dengesi her zaman doğru olmalıdır. Okulda, oyun oynarken kurallara herkesin eşit uyması adalettir. Birinin kayırması, birine haksızlık yapılması adalet değildir. Örneğin, bir grup arkadaşımla top oynarken, topun en iyi vurana değil, sırayla herkese gelmesi adaletli bir durumdur. Eğer bir arkadaşımız haksız bir şekilde oyundan çıkarılırsa, bu adalet olmaz. Öğretmenlerimiz de bize adaletli davranır. Hepimizin sorularına eşit cevap verir, hepimizin ödevini aynı özenle değerlendirirler. Evde de adalet önemlidir. Anne ve babanın tüm çocuklarına eşit sevgi ve ilgi göstermesi, onlara eşit imkanlar sunması adalettir. Adalet, güveni ve huzuru sağlar. Adaletsizliğin olduğu yerde kavgalar, kırgınlıklar ve mutsuzluk olur.

Adaletli davranış örnekleri:

• Bir tartışmada iki tarafın da fikrini dinledikten sonra haklı olanı desteklemek.


• Oyuncakları paylaşırken herkese eşit miktarda vermek.


• Sınıf başkanı seçimi gibi durumlarda oy kullanırken kimseyi kayırmamak.


• Yaptığı hatadan dolayı bir arkadaşının hak etmediği bir cezaya çarptırıldığını gördüğünde duruma müdahale etmek.

Değerlerimiz, sadece kendimiz için değil, etrafımızdaki insanlarla olan ilişkilerimizi de şekillendirir. Tıpkı bir yapbozun parçaları gibi, her bir değerimiz bir araya gelerek bütün bir resmi oluşturur. Bir arkadaşımız bize sevgiyle yaklaştığında, biz de ona aynı şekilde karşılık veririz. Eğer birisi bize dürüst davrandığında, ona daha çok güveniriz. Bu karşılıklı etkileşim, ilişkilerimizi güçlendirir ve birbirimizi daha iyi anlamamızı sağlar. Birbirimize değer verdiğimizde, anlayışımız artar. Birbirimize saygı duyduğumuzda, tartışmalarımız azalır. Birbirimize yardım ettiğimizde, hayat daha kolay ve daha güzel hale gelir. Bu değerler, aslında hepimizin kalbinde var olan güzel duygulardır. Önemli olan, onları ortaya çıkarmak ve hayatımıza katmaktır.

Aşağıdaki tablo, bu değerlerin günlük hayattaki küçük ama etkili örneklerini göstermektedir: